As xornadas sobre as deputaci贸ns reivindican na s煤a clausura o peso das administraci贸ns provinciais no progreso do territorio

Participantes nas xornadas sobre a orixe das deputacions

O profesor Eduardo Cebreiros cualificou estas xornadas organizadas pola Deputaci贸n de Ourense "coma un lugar marabilloso para expo帽er proxectos e para reflexionar como foi a administraci贸n provincial, como 茅 hoxe e como ser谩 nun futuro, situando a Ourense como centro do debate territorial dende unha perspectiva hist贸rica"

Os relatores revisaron a evoluci贸n das deputaci贸ns e o seu papel na prestaci贸n de servizos p煤blicos, ademais de comparar a organizaci贸n territorial de Espa帽a coa de Portugal, Italia e Francia

Estas xornadas, nas que participou unha extensa representaci贸n de expertos pertencentes a 13 universidades nacionais e internacionais, at贸panse enmarcadas dentro da celebraci贸n do bicentenario da Deputaci贸n de Ourense

Ourense, 27 de maio de 2022.- As xornadas "A orixe das deputaci贸ns provinciais no s茅culo XIX: "200 anos fomentando a prosperidade" pecharon hoxe tras dous d铆as nos que se profundou no papel que tiveron as instituci贸ns provinciais tanto no seu marco competencial como motor de desenvolvemento econ贸mico e social da provincia. Nestas xornadas participaron unha extensa representaci贸n de expertos pertencentes a 13 universidades nacionais e internacionais.

Estas xornadas foron valoradas de forma moi positiva polo profesor Eduardo Cebreiros, da Universidade de A Coru帽a, que definiu o evento "coma un lugar marabilloso para expo帽er proxectos e para reflexionar como foi a administraci贸n provincial, como 茅 hoxe e como ser谩 nun futuro, situando a Ourense como o centro do debate territorial dende unha perspectiva hist贸rica".

Este marco tam茅n permitiu, en palabras do profesor da UDC, "dialogar e reflexionar, tanto da problem谩tica galega como do seu espazo lim铆trofe e do marco competencial das provincias" . Na mesma li帽a, os po帽entes dos diferentes relatorios agradeceron a Deputaci贸n a iniciativa de impulsar "A orixe das deputaci贸ns provinciais no s茅culo XIX: "200 anos fomentando a prosperidade". Unha acci贸n "que nos permitiu reunir de novo a unha serie de persoas que traballamos no mesmo tema e o que cada ano s煤manse novas caras", tal e coma afirmou o profesor Jos茅 Antonio P茅rez, que agradeceu ao presidente da Deputaci贸n de Ourense, Manuel Baltar, "o seu compromiso ao querer organizar esta actividade e a s煤a visi贸n da historia".

A xornada desta ma帽谩 arrancou cunha conferencia do profesor Enrique Ordu帽a, da Universidade Complutense, co t铆tulo de "Constituci贸n y control: la disoluci贸n de las Diputaciones provinciales (1812-1823)". O profesor sinalou como, durante o comezo do s茅culo XIX, a potestade de suspender esta instituci贸n era facultade exclusiva do rei, pero que as Cortes pod铆an reabrir as s煤as sesi贸ns mentres que o poder xudicial pod铆a realizar dita suspensi贸n no caso de que se cometese un delito.

Pola s煤a banda, o profesor Jos茅 Antonio P茅rez, da Universidade Miguel Hern谩ndez de Elche, centrou a s煤a intervenci贸n nestas xornadas sobe o papel das instituci贸ns provinciais no momento de fomentar o progreso da provincia. Destacou o profesor que dende a Constituci贸n de C谩diz de 1812, as provincias desenvolven un papel esencial no fomento da industria, gander铆a e comercio, motores da econom铆a espa帽ola naquel momento. Tam茅n salientou o papel das deputaci贸ns na conservaci贸n de estradas e no relativo o uso dos r铆os e regad铆os, destacando dentro destas competencias o papel que tivo a Deputaci贸n de Ourense 谩 hora de facer navegable o r铆o Mi帽o.

Miguel 脕ngel Chamocho, profesor na Universidade de Ja茅n, incorporou a esta xornada unha revisi贸n hist贸rica do estudio sobre as deputaci贸ns, revisando as diferentes competencias e modelos existentes de deputaci贸ns existentes dende a s煤a constituci贸n a comezos do s茅culo XIX. Durante a exposici贸n do tema, o profesor explicou como dende un primeiro modelo descentralizado, xurdido trala Constituci贸n liberal de C谩diz (1812), avanzouse a mediados de s茅culo cara un modelo centralizador, no que o presidente provincial actuaba como delegado da administraci贸n central, e os deputados como asesores, baixo o modelo de "administraci贸n p煤blica". A铆nda que nas ditaduras do s茅culo XX avanzouse cara unha certa descentralizaci贸n, lembrou o profesor da Universidade de Ja茅n como "os deputados eran elixidos de entre os concelleiros e outra metade por procuradores".

A organizaci贸n territorial en Europa

Tras un debate no que se profundou nas competencias das deputaci贸ns e o seu papel, abriuse a perspectiva sobre o papel das deputaci贸ns noutros pa铆ses, centrando o resto da xornada nas funci贸ns que lle correspond铆a exercer a estes 贸rganos dentro da estrutura administrativa do estado italiano, franc茅s e portugu茅s. Para elo, os profesores Marco Fioravanti, Tiphaine Le Yoncourt e Jos茅 Subtil realizaron unha exposici贸n sobre as administraci贸ns provinciais en Italia, Francia e Portugal, respectivamente.

Comezou esta ronda de intervenci贸ns o profesor da universidade de Tor Vergara, Marco Fioravanti, que repasou a historia das deputaci贸ns provinciais na pen铆nsula italiana, dende a invasi贸n napole贸nica, que incorporou as primeiras deputaci贸ns seguindo claramente o modelo franc茅s. Posteriormente, continuaron exercendo un papel importante nos reinos italianos como promotores do desenvolvemento da provincia.

Segundo o profesor, trala unificaci贸n italiana, o prefecto actuaba como pedra angular, sendo a deputaci贸n provincial un 贸rgano administrativo dependente da administraci贸n central. Finalmente, tras a II Guerra Nundial, existiu un forte debate entre os autonomistas e os centralistas, nos que as deputaci贸ns foron un dos principais puntos de discusi贸n. Finalmente, decidiuse manter estas instituci贸ns, atop谩ndose dende ent贸n en constante evoluci贸n.

No caso franc茅s, "atop谩monos ante unha clara centralizaci贸n das instituci贸ns, inclu铆ndo os departamentos", tal e como afirmou a profesora Tiphaine Le Yancourt, debido "o medo o desenvolvemento do federalismo en franc茅s, incluso na actualidade", dende a reforma revolucionaria de 1789, cando nacen os departamentos como meras circunscrici贸ns, sen capacidade de decisi贸n. Do mesmo modo, mediante os departamentos, de car谩cter pequeno, qu茅rese romper as antigas provincias do Antigo R茅xime. "O departamento non 茅 espazo de liberdade local", conc铆bense os departamentos coma "parte de un mesmo todo e baixo estrita supervisi贸n" afirmou a profesora.

"No caso portugu茅s non existe unha figura como as das deputaci贸ns", segundo afirmou o profesor Jos茅 Subtil, profesor da Universidade Aut贸noma de Lisboa. Durante o s茅culo XIX, co movemento liberal xurde a necesidade de descentralizar competencias e reducir a cantidade de c谩maras municipais -pasando dende os 830 a os 330-, permitindo que as entidades municipais adquirisen m谩is competencias e eliminando a necesidade de entidades intermedias entre o municipio e o goberno central. Ademais, para facilitar a protecci贸n civil e abordar cat谩strofes naturais creouse a figura dos distritos, como unha agrupaci贸n de entidades municipais, dirixidos por un gobernador civil pero sen maiores competencias. Este municipalismo mant茅nse na actualidade, e segundo defende o profesor da Universidade Aut贸noma de Lisboa, a divisi贸n en rexi贸ns, de acordo coa meirande parte da opini贸n p煤blica portuguesa, "supor铆a a divisi贸n da naci贸n".

Celebraci贸ns do bicentenario

Estas xornadas at贸panse enmarcadas dentro da celebraci贸n do bicentenario da Deputaci贸n de Ourense, que tivo a s煤a constituci贸n o 26 de maio de 1822. E dentro das actividades previstas destaca a exposici贸n no Marcos Valc谩rcel sobre os 200 anos de historia da instituci贸n provincial, onde se poden atopar elementos coma un extracto do discurso inaugural do primeiro xefe pol铆tico da Deputaci贸n, Pedro Boado S谩nchez, e documentos oficiais como o primeiro Bolet铆n Oficial da Provincia ou o primeiro libro de actas que se conserva, a partir de 1835.